LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA HỘI ĐỒNG DÒNG HỌ VŨ - VÕ VIỆT NAM

Thiếu tướng Công an nhân dân Vũ Đình Thuật

Phó Chủ tịch Hội đồng dòng họ Vũ - Võ Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng dòng họ Vũ - Võ tỉnh Hải Dương

Ở Việt Nam, dòng họ là chế xã hội quan trọng, trực tiếp góp phần tạo nên kết cấu làng một thiết xã và rộng hơn nữa là đất nước. Các dòng họ Việt Nam trưởng thành cùng đất nước, gắn liền với lịch sử hình thành, phát triển của dân tộc, luôn đồng hành cùng dân tộc trong sự nghiệp chinh phục thiên nhiên, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Hội đồng dòng họ là tổ chức tập hợp những người trong cùng một dòng họ, được coi là một loại hình tổ chức tự nguyện của dòng họ ở Việt Nam. Hội đồng dòng họ định hướng các hoạt động trong dòng họ trên cơ sở thống nhất, đồng thuận, động viên, giúp đỡ nhau trong công việc và cuộc sống, gìn giữ và phát huy truyền thống tốt đẹp của dòng họ.

Hội đồng dòng họ Vũ - Võ Việt Nam đã hình thành trên căn bản triết lý ấy. Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động, cũng có những bước thăng trầm.

Theo sử sách để lại thì toàn bộ vùng đất phía nam sông Dương Tử (Trường Giang) là địa bàn sinh tụ của các cư dân phi Hán tộc, gọi chung là Bách Việt. Một số nhóm người Việt đã xây dựng thành quốc gia riêng như Lạc Việt, Âu Việt, Điền Việt, Mân Việt...

Vào khoảng thế kỷ thứ VIII, khi nước Âu Lạc xưa đã bị sáp nhập vào An Nam đô hộ phủ, ở vùng Mân Việt có dòng họ Vũ nổi tiếng là nhân đức, thời nào cũng có nhiều người làm thầy giáo giỏi, làm quan thanh liêm. Một trong số các vị đó là Vũ Công Huy đã từng tham gia chính sự dưới thời nhà Đường, nhưng sau đó cáo quan về quê. Trong một chuyến đi thăm thú vùng đất phía Nam, ông đã tới Hồng Châu (tỉnh Hải Dương ngày nay). Vũ Công Huy tìm thấy tại đây một gò đất có thế phong thủy phát về đường học hành và phúc đức con cháu, ông đã quyết định đưa hài cốt thân sinh là cụ Vũ Tiên Oanh về táng ở Đống Dờm. Cũng tại đây cụ đã nên duyên vợ chồng với một phụ nữ đất Hồng Châu tên là Nguyễn Thị Đức. Kết quả của cuộc hôn nhân giữa chàng trai Mân Việt tài hoa với người con gái hiền thục làng Mạn Nhuế, đất Hồng Châu là vào ngày 8 tháng Giêng năm Giáp Thân (804) bà sinh hạ được một người con trai khôi ngô có khuôn mặt toát lên vẻ thông minh khác thường được đặt tên là Vũ Hồn.

Quang cảnh khu Mộ Cao Tổ Đống Dờm.

Đúng như ước nguyện của đấng sinh thành, năm 16 tuổi Vũ Hồn đã đỗ Tiến sĩ và 5 năm sau được bổ làm Thứ sử Giao Châu, đứng đầu một đơn vị hành chính bao gồm 8 huyện. Năm 841 khi Vũ Hồn mới 37 tuổi được thăng làm An Nam Kinh Lược sứ, cai quản 13 châu với 59 huyện, tương ứng với phần phía Tây Nam tỉnh Quảng Tây (Trung Quốc), toàn bộ miền Bắc và miền Trung Việt Nam từ Hà Tĩnh trở ra.

Là người tài giỏi, học hành đỗ đạt, quan lộ hanh thông nhưng phẩm chất được người đời nhắc đến nhiều ở Vũ Hồn lại là đức hiếu hạnh, lòng vị tha, chỉ dạy dân chúng tận tình. Khi mới 39 tuổi Vũ Hồn đã cáo quan về dạy học. Ngài chọn đất làng Chằm Thượng, chiêu dân lập ra trang Khả Mộ (làng Mộ Trạch, xã Tân Hồng, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương ngày nay).

Sau khi qua đời (ngày 03 tháng Chạp năm 853), cụ Vũ Hồn được dân trang Khả Mộ vì cảm kích công đức đã suy tôn làm thành hoàng và được triều đình phong làm Thượng đẳng Phúc thần. Cụ Vũ Hồn được coi là Thần tổ của dòng họ Vũ - Võ Việt Nam, là thành hoàng của làng Mộ Trạch từ đó. Trải qua các triều đại xưa, Đức Thần tổ Vũ Hồn đã được các vị hoàng đế từ triều Trần đến triều Nguyễn ban tặng nhiều sắc phong tôn làm thượng đẳng thần.

Họ Vũ - Võ thực chất chỉ là hai cách đọc khác nhau của một chữ 武. Sự khác nhau này là do kỵ húy chúa Nguyễn ở phía Nam. Hơn 1.200 năm qua, dù có những bước thăng trầm nhưng lớp lớp cháu con dòng họ Vũ - Võ Việt Nam dù ở bất cứ nơi đâu vẫn nêu cao truyền thống yêu nước, thương nòi, rèn đức, luyện tài, lập nghiệp, giúp đời.

Từ làng Mộ Trạch, nơi phát tích dòng họ Vũ - Võ Việt Nam, con cháu họ Vũ - Võ đã tỏa đi khắp bốn phương. Năm 1990, một số người họ Vũ gốc ở làng Mộ Trạch đã gặp gỡ, trao đổi, cùng nhau bàn bạc và thành lập Ban Liên lạc họ Vũ Hà Nội với mục đích sưu tầm các tài liệu về làng Mộ Trạch, về Thần tổ Vũ Hồn và về “Ngũ chi - Bát phái”. Qua 5 năm (1990-1995), Ban Liên lạc họ Vũ Hà Nội đã xây dựng, tổ chức kết nối để hình thành “Ban Liên lạc họ Vũ - Võ” với sự hưởng ứng và tham gia của bà con mang họ Vũ - Võ nhiều tỉnh thành.

Cùng với sự hình thành và phát triển của Ban Liên lạc họ Vũ - Võ thì từ năm 1994 đến năm 2003, Ban Liên lạc họ Vũ - Võ một số tỉnh, thành phố cũng được thành lập. Khi đó, Ban Liên lạc họ Vũ - Võ của các tỉnh thành đề nghị phải có Ban Liên lạc chung cho cả nước. Vì vậy, ngày 14/6/2003, Ban Liên lạc họ Vũ - Võ được lấy tên là Ban Liên lạc họ Vũ - Võ Việt Nam. Đến ngày 9 tháng 9 năm 2006, Ban Liên lạc họ Vũ - Võ Việt Nam được đổi tên là Hội đồng dòng họ Vũ - Võ Việt Nam.

Lãnh đạo HĐDH Vũ - Võ Việt Nam và HĐDH Vũ - Võ các tỉnh thành về dự Lễ dâng hương tại Mộ Trạch, xã Tân Hồng, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương

Bên cạnh sự phát triển Hội đồng dòng họ Vũ - Võ các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Hội đồng dòng họ hoặc Ban Liên lạc dòng họ Vũ - Võ ở nước ngoài cũng được quan tâm phát triển. Đến nay, 51 tỉnh, thành phố trong cả nước đã thành lập Hội đồng dòng họ Vũ - Võ. Cùng với đó, 5 Hội đồng và Ban Liên lạc dòng họ Vũ - Võ Việt Nam ở nước ngoài cũng được thành lập.

Hoạt động của Hội đồng dòng họ, trên nền tảng hai giá trị cốt lõi là NHÂN và TRÍ, dựa trên tinh thần tự nguyện và nguyên tắc đồng thuận. Trên tinh thần tôn trọng quyền tự chủ, tự quản của Hội đồng dòng họ các địa phương, Hội đồng dòng họ Vũ - Võ các cấp là hạt nhân, là ngọn cờ tập hợp, giữ vai trò hướng dẫn, kết nối và chỉ đạo thực hiện những mục tiêu chung để tạo nên sự thống nhất trong hành động. Dựa trên tôn chỉ, mục đích và nguyên tắc hoạt động của mình, Hội đồng dòng họ Vũ - Võ Việt Nam đã đạt được những thành tựu rất đáng phấn khởi.

Trải qua hơn 30 năm từ khi thành lập Ban Liên lạc họ Vũ Hà Nội đến nay là Hội đồng dòng họ Vũ - Võ Việt Nam, Hội đồng dòng họ Vũ - Võ Việt Nam đã có những bước tiến dài trong hoạt động, đã đạt được những thành tựu rất đáng phấn khởi, nhưng cũng trải qua nhiều bước thăng trầm. Vì vậy, hoạt động của Hội đồng dòng họ Vũ - Võ Việt Nam vẫn còn rất nhiều khó khăn, cần phải tiếp tục đổi mới.

HISTOIRE DE LA FORMATION ET DU DÉVELOPPEMENT DU CONSEIL DE LA LIGNÉE VŨ – VÕ DU VIETNAM

Major général de la Sécurité publique populaire Vũ Đình Thuật
Vice-président du Conseil de la lignée Vũ – Võ du Vietnam, président du Conseil de la lignée Vũ – Võ de la province de Hải Dương

Au Vietnam, la lignée familiale constitue une structure sociale importante qui contribue directement à façonner l’organisation des villages et des communes et, plus largement, celle du pays. Les lignées vietnamiennes se sont développées parallèlement à la nation, étroitement liées à l’histoire de sa formation et de son développement, et ont toujours accompagné le peuple dans son œuvre de maîtrise de la nature, de construction et de défense de la patrie.

Le Conseil de lignée est une organisation qui rassemble les membres d’une même lignée. Il est considéré comme une forme d’organisation volontaire propre aux lignées familiales au Vietnam. Il oriente les activités de la lignée sur la base de l’unité et du consensus, encourage les membres à se soutenir et à s’entraider dans leur travail et leur vie quotidienne, et contribue à préserver et à promouvoir les traditions positives de la lignée.

Le Conseil de la lignée Vũ – Võ du Vietnam s’est constitué sur le fondement de cette philosophie. Toutefois, au cours de son développement, il a également connu des périodes de prospérité et des moments plus difficiles.

Selon les chroniques historiques transmises jusqu’à nos jours, l’ensemble des territoires situés au sud du fleuve Yangzi (Chang Jiang) constituait autrefois la région de peuplement de populations non han regroupées sous le nom de Bách Việt, ou Bai Yue. Certains groupes Việt avaient établi leurs propres États, tels que Lạc Việt, Âu Việt, Điền Việt et Mân Việt.

Vers le VIIIe siècle, alors que l’ancien royaume d’Âu Lạc avait été intégré à l’administration d’An Nam, une illustre lignée Vũ, réputée pour sa bienveillance et son intégrité, vivait dans la région de Mân Việt. À travers les générations, elle compta de nombreux enseignants éminents et des fonctionnaires connus pour leur probité.

L’un d’entre eux était Vũ Công Huy. Il participa aux affaires politiques sous la dynastie des Tang avant de quitter ses fonctions officielles pour retourner dans sa région natale.

Lors d’un voyage dans les régions du Sud, il arriva à Hồng Châu, correspondant à l’actuelle province de Hải Dương. Vũ Công Huy y découvrit une butte dont la configuration géomantique était, selon les croyances de l’époque, favorable à la réussite dans les études ainsi qu’au bonheur et à la prospérité des descendants. Il décida d’y faire inhumer les restes de son père, Vũ Tiên Oanh, à Đống Dờm.

C’est également dans cette région qu’il épousa une femme originaire de Hồng Châu, Nguyễn Thị Đức.

De cette union entre ce jeune homme talentueux de Mân Việt et cette femme vertueuse du village de Mạn Nhuế, dans la région de Hồng Châu, naquit, le huitième jour du premier mois de l’année Giáp Thân (804), un garçon au visage remarquable, dont les traits révélaient une intelligence exceptionnelle. Il reçut le nom de Vũ Hồn.

Vue du site funéraire de Cao Tổ Đống Dờm.

Conformément aux aspirations de ses parents, Vũ Hồn obtint le grade de tiến sĩ — titre académique de haut niveau dans l’ancien système impérial vietnamien — à l’âge de 16 ans. Cinq ans plus tard, il fut nommé gouverneur de Giao Châu, à la tête d’une unité administrative comprenant huit districts.

En 841, alors qu’il n’avait que 37 ans, Vũ Hồn fut promu au poste d’An Nam Kinh Lược Sứ, avec autorité sur 13 préfectures et 59 districts, correspondant à une partie du sud-ouest de l’actuelle province chinoise du Guangxi ainsi qu’à l’ensemble du nord et du centre du Vietnam à partir de Hà Tĩnh.

Homme de talent, brillant dans ses études et dont la carrière administrative avait connu une progression remarquable, Vũ Hồn fut surtout célébré par les générations suivantes pour sa piété filiale, sa générosité et son dévouement à l’instruction du peuple.

À seulement 39 ans, il quitta ses fonctions officielles pour se consacrer à l’enseignement. Il choisit de s’établir dans le village de Chằm Thượng, où il rassembla la population et fonda le hameau de Khả Mộ, correspondant à l’actuel village de Mộ Trạch, commune de Tân Hồng, district de Bình Giang, province de Hải Dương.

Après sa mort, le 3e jour du douzième mois lunaire de l’année 853, les habitants de Khả Mộ, reconnaissants envers lui pour ses mérites, le vénérèrent comme génie tutélaire du village. La cour impériale lui conféra également le titre de Haut Génie tutélaire bienfaiteur.

Vũ Hồn est depuis considéré comme l’ancêtre fondateur de la lignée Vũ – Võ du Vietnam et comme le génie tutélaire du village de Mộ Trạch.

Au fil des dynasties, l’ancêtre Vũ Hồn reçut de nombreux décrets impériaux, des dynasties Trần à Nguyễn, le consacrant comme un génie de rang supérieur.

Les noms de famille Vũ et Võ sont en réalité deux lectures différentes d’un même caractère chinois : 武. Cette différence de prononciation serait liée à un interdit portant sur le nom du seigneur Nguyễn dans le Sud.

Depuis plus de 1 200 ans, malgré les périodes de prospérité et les épreuves traversées au fil du temps, les générations successives de la lignée Vũ – Võ du Vietnam, où qu’elles se trouvent, perpétuent les traditions de patriotisme, d’amour du peuple, de vertu, de savoir, de réussite professionnelle et de service à la société.

Depuis le village de Mộ Trạch, considéré comme le berceau de la lignée Vũ – Võ du Vietnam, les descendants de cette lignée se sont dispersés dans toutes les directions.

En 1990, plusieurs personnes portant le nom Vũ et originaires de Mộ Trạch se réunirent pour échanger et réfléchir ensemble à la création d’un Comité de liaison de la lignée Vũ à Hanoï. Celui-ci avait notamment pour objectif de recueillir des documents sur le village de Mộ Trạch, sur l’ancêtre fondateur Vũ Hồn et sur les « cinq branches – huit lignées ».

Au cours des cinq années suivantes, de 1990 à 1995, le Comité de liaison de la lignée Vũ de Hanoï développa ses activités et établit progressivement des liens permettant la formation d’un « Comité de liaison de la lignée Vũ – Võ », avec la participation et le soutien de membres de la lignée Vũ – Võ dans de nombreuses provinces et villes.

Parallèlement à la formation et au développement du Comité de liaison Vũ – Võ, des comités de liaison de la lignée furent également créés dans plusieurs provinces et villes entre 1994 et 2003.

Ces comités locaux demandèrent alors la création d’un organisme de liaison commun à l’échelle nationale.

Ainsi, le 14 juin 2003, le Comité de liaison de la lignée Vũ – Võ prit officiellement le nom de Comité de liaison de la lignée Vũ – Võ du Vietnam.

Les dirigeants du Conseil de la lignée Vũ – Võ du Vietnam et des Conseils de la lignée Vũ – Võ des provinces et villes réunis à Mộ Trạch, commune de Tân Hồng, district de Bình Giang, province de Hải Dương, à l’occasion de la cérémonie d’offrande d’encens.

Le 9 septembre 2006, le Comité de liaison de la lignée Vũ – Võ du Vietnam fut rebaptisé Conseil de la lignée Vũ – Võ du Vietnam.

Parallèlement au développement des Conseils de la lignée Vũ – Võ dans les provinces et les villes relevant directement de l’administration centrale, les Conseils de lignée et les Comités de liaison de la lignée Vũ – Võ du Vietnam à l’étranger ont également fait l’objet d’une attention particulière.

À ce jour, 51 provinces et villes du pays ont créé un Conseil de la lignée Vũ – Võ. À l’étranger, cinq Conseils et Comités de liaison de la lignée Vũ – Võ du Vietnam ont également été établis.

Les activités du Conseil de la lignée reposent sur deux valeurs fondamentales : NHÂN et TRÍ, c’est-à-dire la bienveillance et la sagesse, ainsi que sur les principes du volontariat et du consensus.

Dans le respect de l’autonomie et de l’autogestion des Conseils de lignée locaux, les Conseils de la lignée Vũ – Võ à tous les niveaux constituent le noyau fédérateur et jouent le rôle de guide, de lien et d’orientation dans la mise en œuvre des objectifs communs, afin de favoriser l’unité dans l’action.

Sur la base de sa charte, de ses objectifs et de ses principes de fonctionnement, le Conseil de la lignée Vũ – Võ du Vietnam a obtenu des résultats particulièrement encourageants.

Plus de trente ans après la création du Comité de liaison de la lignée Vũ à Hanoï, devenu aujourd’hui le Conseil de la lignée Vũ – Võ du Vietnam, celui-ci a connu des avancées importantes et obtenu des résultats remarquables, tout en traversant également différentes périodes de difficultés et de changements.

L’activité du Conseil de la lignée Vũ – Võ du Vietnam reste ainsi confrontée à de nombreux défis et doit poursuivre ses efforts de renouvellement et d’adaptation.

Légendes des photos :

Vue du site funéraire de Cao Tổ Đống Dờm.